काठमाडौँ — चेपाङ समुदायका विद्यार्थीले आफ्नै हातले निर्माण गरेको नेपाली स्याटेलाइट चीनबाट सफलतापूर्वक प्रक्षेपण गरिएको छ । ‘स्लिपर्स टु स्याट’ शीर्षकमा अघि बढाइएको यो अनौठो र प्रेरणादायी मिसनअन्तर्गत तयार गरिएको क्यूब स्याटेलाइट बुधबार बिहान पौने १० बजे चीनको इनर मंगोलियास्थित चिउक्वान स्याटेलाइट लन्च सेन्टरबाट काइनेटिका–वान रकेटमार्फत अन्तरिक्षतर्फ पठाइएको अन्तरिक्ष प्रतिष्ठान नेपालले जनाएको छ । यो नेपालमै डिजाइन र निर्माण गरिएको पहिलो स्याटेलाइटका रूपमा इतिहासमा दर्ज भएको छ । चेपाङ समुदायका ७ र ८ कक्षामा अध्ययनरत विद्यार्थीहरू स्याटेलाइट निर्माणको सम्पूर्ण प्रक्रियामा प्रत्यक्ष सहभागी थिए, जसले यो मिसनलाई अझै विशेष बनाएको छ । ‘स्लिपर्स टु स्याट’ अर्थात् एक जोर चप्पल किन्न पनि गाह्रो पर्ने समुदायबाट स्याटेलाइट निर्माणसम्मको यात्रा भन्ने गहिरो सामाजिक सन्देशसहित मिसन अघि बढाइएको हो ।
अन्तरिक्ष प्रतिष्ठानको पहलमा निर्माण भएको यस ‘उपग्रह बस’ प्रणालीमा विद्युत् शक्ति प्रणाली (EPS), अनबोर्ड कम्प्युटर (OBC) र सञ्चार प्रणाली एउटै सर्किट बोर्ड (PCB) मा समायोजन गरिएको छ । यसका डिजाइनेशनमा यसअघि प्रक्षेपण भएका नेपाली–स्याट वन र मुनाल उपग्रहहरूको प्रविधिलाई अझ विकसित रूपमा प्रयोग गरिएको स्याटेलाइट मिसन व्यवस्थापक इन्जिनियर ऋषभ अधिकारी बताउँछन् । उनका अनुसार यस्तो संरचनाले क्यूबस्याट भित्र थप वैज्ञानिक वा अनुसन्धानात्मक उपकरण जडान गर्न पर्याप्त स्थान उपलब्ध गराउँछ । मिसनले विशेषगरी प्राकृतिक विपत्ति व्यवस्थापनमा उपयोगी हुने तथ्यांक संकलन र प्रसारण कार्यमा सहयोग गर्ने अपेक्षा राखिएको छ । यो सफलताले ग्रामीण समुदायका विद्यार्थीहरूलाई उदीयमान प्रविधिमा सहभागी गराउने मात्र होइन, नेपालको अन्तरिक्ष प्रविधि क्षमतामा नयाँ अध्याय थपेको छ ।