नेपालको राजनीतिमा विगत देखि नै अग्रगमन र यथास्थितिको बिचमा भिषण संघर्ष भइरहेको छ । एकाथरी राजनीतिक पार्टी र व्यक्तिहरु नेपालको भविष्य नै संसदीय व्यवस्थामा देखिरहेका छन् भने अर्काथरी पार्टीहरु जो विशेष त सडक संघर्षमा छन् उनीहरु नेपालको भविष्य आमूल परिवर्तनकारी आन्दोलनबाट मात्र सम्भव हुने देखिरहेका छन् । यि दुईवटा विचार र दृष्टिकोण नै आजको नेपालको राजनीतिक बहसको केन्द्रमा छन् । नेपाली जनताले यी दुवै खाले विचार सहितको बहसलाई नजिकबाट नियालीरहेका छन् । नेपालको इतिहाँसमा १९९३ मा जन्मेको प्रजा परिषद नामक राजनीतिक दल देखि २०८२ भाद्र २३ र २४ को जेनजीको नाममा भएको आन्दोलन सम्म आउँदा पनि नेपाली जनताले अपेक्षा गरेकोे जीवन व्यवहारसँग जोडिएको व्यवस्थालाई व्यवहारिक रुपमा अनुभूत गर्न पाएका छैनन् । व्यवस्था परिवर्तनका आन्दोलनहरु त भए तर ती सबै अन्दोलनहरु अन्तिम लक्ष्यमा नपुग्दै अवशान भए । यो अवस्थाको निरन्तरता जेजनी आन्दोलन सम्म आउँदा पनि देखा पर्‍यो । जेनजी आन्दोलनको शुरुवातमा देशमा व्याप्त भ्रष्टाचारको अन्त्य र राजनैतिक स्थायीत्व र सुशासनको मुद्दा अगाडि आएपनि त्यस अनुसारको राजनीतिक परिवर्तन हुन नसक्दा त्यसले सार्थक्‌ता पाएन । आन्दोलन पश्चात उल्टै देश गम्भीर रुपमा भूराजनैतिक संकटमा धकेलिएको जस्तो अनुभूति हुन थालेको छ र राष्ट्रिय स्वाधीनताको संकट चरम रुपमा बढेको छ ।
नेपालमा भएका सबै आन्दोलनको मुख्य समस्या भनेकै आप्‌mनो उद्देश्यमा नपुग्दै पुरानो व्यवस्था अगाडि घँुडा टेक्ने र पूरानो पात्र र प्रवृतिसँग सहकार्य गर्नु हो । यो समस्या झापा विद्रोह, पंचायत विरुद्धको आन्दोलन, १० वर्षे जनयुद्ध, एकीकृत जनक्रान्ति हुँदै जेनजी आन्दोलन सम्म आउँदा पनि देखा पर्‍यो । यो सहकार्यले नत पुराना समस्याको समूल नस्ट गर्न सकियो न नयाँ दृष्टिकोणलाई संस्थागत नै गर्न सकियो । यस्तो अवस्थाले देशलाई सधै अग्रगमनमा जाने भन्दा यथास्थितिमै बस्न बाध्य बनायो । यो यथास्थिति आजको नेपालको मुख्य समस्या हो । यदि यो समस्याबाट नेपालका हरेक राजनीतिक दलहरु मुक्त भएर अगाडि बढ्ने हो भने यसले देशलाई अग्रगमनमा मात्र लिने छैन, देशका बहुसंख्यक अन्तरविरोधलाई पनि हल गर्न सक्नेछ । त्यसैले सबैले समयमैे सोच्नु पर्दछ । अन्यथा देश सधै यथास्थितिको गोलचक्करमा फसिरहनेछ ।
२१औँ शताव्दीको उत्तरार्धसम्म आउँदा विश्व धेरै नै अगाडि बढीसकेको छ । विज्ञान र प्रविधिले अभूतपुर्व विकास गरेको छ । आज सिंगो ब्रह्माण्ड एउटा गाँउको रुपमा अवस्थित भएको छ । यसको फाइदा संसारका धेरै देशहरुले लिइरहेका छन् । हाम्रो देश भने अहिले पनि पराधीनताको जञ्जीरबाट मुक्त भएको छैन् । नेपालको राजनीति, अर्थतन्त्र, सुरक्षा, संस्कृति लगाएका अधिकांश क्षेत्रहरु पराधीन छन् । जसको कारण आज नेपाल विश्वका गरीब देशहरुको सूचिमा सूचिकृत छ । यो प्रतिकुलताबाट मुक्त हुन देशको स्वाधीनताको प्रश्न मुख्य रुपमा अगाडि आँउछ । देश समृद्ध नभई स्वाधीन हुन सक्दैन र स्वाधीन नबनाई समृद्धि, सुशासन र शान्ति पनि कदापि सम्भव हुँदैन् । तसर्थ देशलाई स्वाधीतातिर लाने भनेको नेपालको अहिलेको यथास्थितिको अवस्थामा निर्णायक क्रमभंगता गरी राष्ट्रिय पुँजीको विकास गर्न औद्योगिकरण र लाखौँ बेरोजगारका लागि सुरक्षित रोजगारी सृर्जना गर्ने हो ।
धेरैलाई लाग्न सक्छ वर्षोँदखि जडा गाडेर बसेका नकारात्मक प्रवृतिगत प्रणलीहरुलाई परिवर्तन गर्न असम्भव छ वा सारमा व्यवस्था बदल्न असम्भव छ । तर यसो होइन । यसलाई बदल्न सम्भव छ । मात्र चाहियो देशलाई आमूल रुपमा बदल्न सक्ने विचार, सो विचारलाई लागु गर्न सक्ने सुसंगठित दृढ संकल्प भएको अनुशासित संगठन र सो संगठनको सहभागितामा अदम्य साहस । यि तिनवटै चिजको साझा बलमा मात्र क्रमभंगता सम्भव छ । यो कुरा वर्तमानमा रमाइरहेका सबै राजनीतिक दलहरु र जेनजी अन्दोलनबाट राजनीति रंगमञ्चमा उदाएका र उदाउन खोज्दै गरेका नव युवाहरुले गम्भीरतापूर्वक सोच्न जरुरी छ । यसरी सोच्न सके मात्र अहिलेको यथास्थितिमा बन्धक बनाइएको देशलाई अगाडि बढाउन सकिन्छ ।